ऱ्हाईन फॉल

ह्या अनुभवावरून  धडा घेऊन दुसऱ्या दिवशी आम्ही जवळच्यायच मायग्रोस मॉल मध्ये गेलो. त्या मॉल मध्ये बेकरी पदार्थ, सफरचंदे, पेर, द्राक्षे , बुरबेरीस ,

स्ट्रॉबेरीज , असंख्य प्रकारचे चीज, स्नॅक्स असे बरेच खाद्यपदार्थ होते. आम्ही सगळी बेगमी करून अपार्टमेन्टवर परततो. हा दिवस रिलॅक्स होता. आम्ही आरामात उठलो. त्यादिवशी आम्ही rhyne धबधबद्यांवर जाणार होतो. rhine ला जायला लुसर्नवरून ४५ मिनिटांवर असलेल्या शॅफ्हुसेन या स्टेशनवर उतरून १५ मिनिटे चालत जायला लागते .या ठिकाणी पोचण्यासाठी लिफ्टने खाली उतरावे लागते. पर्यटकांची कुठलीही गैरसोय होऊ नये ह्याची उत्तम काळजी घेतली जाते. ह्या धबधब्याची निर्मिती बर्फयुगात म्हणजे साधारण १४०० ते १५००० वर्षांपूर्वी झाली अशी वदंता आहे. हा यूरोपमधील सर्वात मोठं धबधबा आहे. आम्ही ह्यामध्ये फिरण्यासाठी १५ मिनिटांची बोट राइड घेतली होती . प्रचंड वेगाने येणाऱ्या पाण्याचे अंगावर तुषार उडत होते. नावाड्याने  आम्हाला धबधब्याच्या तोंडाशी नेले तेव्हा तर आम्ही अचंबित झालो . पाण्याच्या प्रचंड आवाजामुळे काहीच ऐकू येत नव्हते. बऱ्याच दिवसांनी लक्ख सूर्यप्रकाश पडल्यामुळे आम्हाला इंद्रधनुष्याचे दर्शनही झाले. 

बोट राईड झाल्यावर आम्ही बाहेर पडलो, तेथे इंडियन स्ट्रीट फूडचे दुकान होते. बटाटे वडे काचेतून डोकावत होते. चहाची तल्लफ आल्याने आपसूकच पावले तिकडे वळली. वडे बघून तोंडाला पाणी सुटले. पण लोकांनी कचरापेटीत टाकलेले वडे बघून आमची ती इच्छा क्षणभंगुरच ठरली. चहावरच समाधान मानून आम्ही तेथून काढता पाय घेतला. 

उंगफ्राउ -- यूरोपमधील अत्युच्च शिखर

दुसऱ्यादिवशी आमचा ungfrau शिखरावर जाण्याचा बेत होता .  ungfrau हे युरोप मधील सर्वोच्च शिखर आहे. त्याची उंची सुमारे ११००० फूट आहे. इथे जायला ३ ट्रेन्स बदलायला  लागतात. लुसर्न ते इंटरलाकेन हा २ तासाचा प्रवास आहे ह्या प्रवासामध्ये आम्ही जे निसर्ग सौंदर्य बघितले त्याला तोड नाही. कुसुमाग्रजांची " हिरवे हिरवे गार गालिचे " हि कविता आम्ही साक्षात अनुभवत होतो. कॅमेऱ्यामध्ये काय टिपू आणि काय नको असे झाले होते .परमेश्वराने सढळ हस्ते है प्रदेशावर सौंदर्याची उधळण केली आहे. ह्या प्रदेशातील सर्व टुमदार घरे एका विशिष्ट पद्धतीने बांधली आहेत. घरासमोर पसरलेली हिरवळ बघून तर आम्हाला लोळणंच घ्यावीशी वाटत होती. मधूनच सूर्याची किरणे डोकावत होती त्यामुळे क्षितिजावर सोनेरी छटा उमटत होती. 

इंटरलाकेन स्टेशनला उतरल्यावर कडाक्याची थंडी होती.  अंदाजे ४ डिग्री पर्यंत तापमान खाली उतरले होते. ह्या स्टेशनवरून आम्हाला kleinn schedeigg स्टेशनवर जायचे होते.  तेथून cogwhil ट्रेनने उंगफ्रू स्टेशनवर उतरायचे होते . 

कॉगव्हील ट्रेन 

हे स्टेशन एका डोंगरामध्ये  पोखरून बांधले  आहे.  तिथे उतरल्यावर आपण एका प्रचंड गुहेमध्ये शिरतो. आतमध्ये शिरल्यावर तेथील कामगारांनी ungfrau ठिकाण बांधण्यासाठी घेतलेल्या कष्टांचे चित्ररूपी दर्शन होते. त्यावेळी वापरलेली अवजारे, कंदील, दोरखंड हेही ठेवलेले असतात . ते पार करून आम्ही एका बर्फाच्या गुहेत शिरलो. तेथे बर्फातून बनवलेली शिल्पे उभी केली आहेत. वेगवेगळ्या रंगाचे दिवे बर्फातून सोडल्यामुळे वेगळेच वातावरण तयार झाले होते. थोडे पुढे गेल्यावर एका डोम मध्ये चारही बाजूनी मोठ्या ४D स्क्रीन लावल्या होती. त्या डोमच्या बरोबर मध्ये उभे राहून उन्फ्राऊची ड्रोन मधून घेतलेली विहंगम दृष्ये दाखविण्यात येतात. आम्ही भारलेल्या मनःस्थितीत मार्गक्रमण करत होतो. ह्या शिखरावर जाण्यासाठी लिफ्टने जावे लागते. वर गेल्यावर एका गेट मधून शिखरावर प्रवेश करता येतो. आम्ही पोचलो तेव्हा स्नोफॉल  चालू होता . भुरुभुरु बर्फाचा शिडकाव चालू होता .शिखर तर बर्फाने आच्छादलेले होते. आम्हीही बर्फामध्ये लोळण्याचा , बर्फ उडविण्याचा मनसोक्त आनंद घेतला. १०-१५ मिनिटांनी थंडीमुळे हाताची बोटे,  हातमोजे असून सुद्धा  बधिर झाल्याचे जाणवू लागले. बोचऱ्या वाऱ्यामुळे डोळे उघडणेही अशक्य झाले होते. 

तेव्हा आम्ही आतमध्ये जाण्याचा निर्णय घेतला . थोडा सूर्यप्रकाश असता तर निसर्गसौंदर्याची  मजा अनुभवता आली असती. पण ते होणे नव्हते. तहानभूक हरपून आम्ही जे डोळ्यात साठवता येईल ते साठवत होतो. आमची संध्याकाळची ५-३० वाजताची ट्रेन होती . आमच्याकडचे सर्व खाद्यपदार्थ संपले होते . इंटरलाकेनला आलो तेथेही खाण्याची वानवा होती. इंटरलाकेन ते लुसर्न अडीच तासाचा  प्रवास होता.. तेथील ट्रेनमध्ये मिनी कॅफेस असतात , त्या भरोशावर आम्ही बिनधास्त होतो . परंतु आमच्या दुर्दैवाने  ट्रेनमधील  कॅफेही बंद झाले होते. लुसर्नला पोचेपर्यंत मुले भुकेने रडकुंडीला आली होती आणि आम्ही मोठे असल्यामुळे रडूही शकत नव्हतो. अखेर रात्री बारा वाजता लुसर्नला पोचल्यावर पुन्हा एकदा बर्गर किंग आमच्या क्षुधाशांतीस धावून आले. अपार्टमेंटमध्ये पोचेपर्यंत आम्ही गर्भगळीत झालो होतो.

पृथ्वीतलावरील स्वर्ग --- स्वित्झर्लंड

.  त्या दिवशी लवकर झोपावे लागणार होते, कारण दुसरा दिवस कार्यक्रमांनी भरगच्च होता. आमची स्वित्झरलँड सफर सुरु होणार होती. सकाळी ७-३० वाजता चार्ल्स दे गौले विमानतळावरून विमान सुटणार होते. त्यामुळे पहाटे ५-३० वाजताच विमानतळावर पोहोचायचे होते.

ह्या विमानतळावर स्वयंचलित चेकिन करावे लागते म्हणजे आपणच आपले सामान उचलून वजन काट्यावर  ठेवायचे वजन करायचे व टॅग लावून लुगेज पट्ट्यावर  ठेवायचे . मॅनपॉवर कॉस्टकटिंगचे सूत्र येथील विमान कंन्यानी सुद्धा अंगिकारले आहे.

  पॅरिस ते झुरिच  साधारण दिड  तासाचा  विमान प्रवास आहे . जसजसे झुरिच जवळ येत होते तसे बर्फ़च्छादित पर्वत राजींचे दर्शन  व्हावयास सुरुवात होते. झुरिच स्टेशनवरून आम्हाला मेट्रोने लुसर्न ह्या  गावी जायचे होते. झुरिच मेट्रो स्टेशन एक अवाढव्य पसारा असलेले स्टेशन आहे. येथे जवळपास ४४ फलाट आहेत.

सुजातामावशींनी  आमचा ४ दिवसांचा स्विस पास काढला होता त्यामुळे कुठेही तिकिटासाठी रांगेत उभे राहायचा प्रश्न नव्हता . झुरिच स्टेशनवरील माहिती केंद्रामध्येही आम्हाला इथ्यंभूत  माहिती मिळाली व आमचं प्रवास सुखकर झाला.

एव्हाना थंडी वाजायला सुरुवात झाली होती. बॅगांमधून जॅकेट्स, शाली, स्वेटर्स,  हातमोजे बाहेर पडू लागले. झुरिच ते लुसर्न ४५ मिनिटांचा प्रवास आहे. लुसर्नला पोहोचल्यावर सर्व प्रथम बर्गर किंग  मध्ये क्षुधा शांती केली. लुसर्नच्या बाहेरच बस डेपो होता. बसने आम्हाला आल्मइंड ह्या ठिकाणी जायचे होते. airbnb ह्या अँपवरून आम्ही आमच्या अपार्टमेन्टचे बुकिंग केले होते. airbnb ह्या अमेरिकन कंपनीने  जगभर आपलें रूम स्टे चे जाळे विणले आहे. आपल्या बजेटनुसार आपण जाऊ त्या देशातील रूम्स बुक करता येतात. ऍप वर आपल्याला रूमचे फोटोस, त्यामधील सोयी सुविधा , नियम व अटि  पाहावयास मिळतात .. आमचे अपार्टमेन्ट २० मजली टोलेजंग  इमारतीमध्ये होते.

 Allmend AIRBNB building

आम्ही त्या इमारतीच्या दरवाज्यासमोर उभे राहिलो व दरवाजा आपोआप उघडला. मॅनेजरने आमचे स्वागत केले . ११ जण असल्याने आम्ही २ अपार्टमेंट्स बुक केली होती. बुकिंगचे सर्व सोपस्कार पार पडले . आम्ही आमच्या पहिल्या मजल्यावरील रूम मध्ये पोचलो . सर्व  सोयींनी सुस्सज असे अपार्टमेन्ट होते. एका रूम मधील बेड मोडलेला  आहे हे कळल्यावर  तो मॅनेजर स्वतः टूलकिट घेऊन आला व बेड रिपेअर करून गेला. कुठल्याही कामात कमीपणा   मानायचा नाही हि त्यांची वृत्ती यातून अधोरेखित होते. 

आमच्या इमारतीजवळ एक फुटबॉल स्टेडियम होते. स्वित्झर्लंड  हा फुटबॉल वेडा  देश आहे. त्या स्टेडियम मध्ये तेथील  लोकल क्लब्सची मॅच चालू होती. त्यामुळे लोकांची प्रचंड गर्दी होती. 

थोडा आराम केल्यावर आम्ही संध्याकाळी लुसर्न गाव  फिरायला बाहेर पडलो. बस स्टॉप  घराजवळच होता. बस पकडून आम्ही लुसर्न स्टेशनजवळ उतरलो. स्टेशन समोरच रुस नावाची नदी आहे. 

ह्या नदीवर १३३३ साली चॅपल ब्रिज बांधलेला. हा ब्रिज संपूर्ण लाकडानी बनविला असून यूरोपमधील जुना पूल आहे. 

           

 चॅपल ब्रीज 

संध्याकाळ जशी सरत होती तशी थंडीची तीव्रताहि वाढत होती. ह्या पुलाजवळच १० मिनिटांच्या अंतरावर लायन मॉन्युमेंट नावाचे ऐतिहासिक शिल्प आहे. एका तळ्या काठच्या भव्य दगडात हे शिल्प कोरलेले आहे. एक सिंह दुःखी होऊन निपचित पडलेला दाखविला आहे. १७९२ साली झालेल्या फ्रेंच राज्यक्रांती दरम्यान मारल्या गेलेल्या सैनिकांच्या स्मृती प्रित्यर्थ हे स्मारक उभारले  आहे. 

लायन मॉन्युमेंट

लुसर्न दर्शन संपता संपता रात्र व्हावयास लागली होती आम्ही बस पकडून घराकडे प्रयाण केले. माझी अर्धांगिनी ऋजुता हिने स्वित्झरलॅन्ड्ला नेण्यासाठी रेडी टू ईट भाज्या , मूगडाळ खिचडी ,उपमा, पोहे, पोळ्या यांची जय्यत तयारी केली होती. सर्व मेनूचे प्लांनिंग मुंबईतच झाले होते. त्यामुळे घरी गेल्यावर गरमागरम पोळ्या  व आलू मटार  यांचा आस्वाद घेता आला. 

पॅलेस ऑफ व्हर्साले

१२ मे रोजी palace of versallies ला भेट द्यायचा कार्यक्रम ठरला. १८६२ साली ह्या पॅलेसची स्थापना झाली. फ्रान्सचा राजा लुई १६ ह्याचे वास्तव्य ह्या पॅलेसमध्ये होते. ह्या पॅलेसच्या परिसरात ८०० हेक्टर परिघामध्ये बसलेली एक सुंदर बाग आहे. त्या बागेत कलाकुसर केलेले सुंदर लॉनं व एक भव्य कारंजेही आहे. एका प्रशस्थ महालामध्ये फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या युद्धामधील ऐतिहासिक प्रसंग चित्ररूपाने प्रदर्शित केले  आहेत. हॉल ऑफ मिरर मध्ये ३५० आरशांचा वापर अत्यंत कलात्मक पद्धतीने केला आहे. राजा राणीच्या महालाकडे जाणारा पेसेज असेही ह्या हॉलला संबोधतात. ह्या हॉल मध्ये असंख्य झुंबरांवर मेणबत्त्या शांतपणे तेवत असतात . पर्यटकांची खूप गर्दी असते पण कुठेही गडबड गोंधळ नसतो. एकंदरीतच भव्यता हा पॅरिसमधील वस्तूंचा स्थायी भाव आहे. त्याबरोबरच कलाकुसर केलेली छते , शिल्पे , भिंतीवर रेखाटलेली चित्रे यांची रेलचेल असते. पॅलेस भ्रमंती झाल्यावर त्या परिसरात असलेली एका बाकड्यावर आम्ही न्याहारी करावयास बसलो. 

ह्या वेळी मुंबईहून आणलेले ठेपले व दही असा बेत होता. ह्या पॅलेसला अलविदा करून आम्ही परतीच्या वाटेल लागलो.  त्या दिवशी लवकर झोपावे लागणार होते, कारण दुसरा दिवस कार्यक्रमांनी भरगच्च होता. आमची स्वित्झरलँड सफर सुरु होणार होती. सकाळी ७-३० वाजता चार्ल्स दे गौले विमानतळावरून विमान सुटणार होते. त्यामुळे पहाटे ५-३० वाजताच विमानतळावर पोहोचायचे होते.

मॉन्टमेरो --- पॅरिसची पर्वती

११ मे ला आम्ही पॅरिसची पर्वती म्हणजेच मॉन्टमेरो चर्च बघायला गेलो. ह्या चर्च मधून संपूर्ण पॅरिसचे विहंगम द्रुष्य दिसते.  बाजूच्या गल्लीत टिपिकल फ्रेंच रेस्टॉरंट आहेत. तेथे बसून चित्रकार येणाऱ्या जाणाऱ्या पर्यटकांचे काहीं  मोबदला घेऊन  पोर्ट्रेट काढत असतात. त्या शहरामध्ये सार्वजनिक टॉयलेट्स फारच तुरळक आहेत, त्यामुळे तुम्हाला हलके होण्यासाठी रेस्टोरंन्टचा आसरा घ्यावा लागतो  व दमड्याही मोजाव्या लागतात मोन्ट्मेरोतील अशाच एका रेस्टॉरंट मध्ये हलके होण्यासाठी आम्ही प्रवेश केला. वेटरने आमचे हसतमुखाने स्वागत केले व आसन  व्यवस्था केली व मेनू कार्ड समोर ठेवले. ते फ्रेंच भाषेतून असल्याने आम्हाला ओ कि ठो काळत नव्हते. परंतु आम्हाला हवी असलेली कॉफी त्यामध्ये नव्हती . तो पर्यंत आमचा कार्यभाग उरकलेला होता व दमड्या न मोजता हलके होण्याचा आनंद  आमच्या चेहऱ्यावर झळकत होता.

त्या संध्याकाळी आम्ही तेथील  भारतीय रेस्टॉरंट मध्ये  जेवायला गेलो . ऑर्डर घेणारी श्रीलंकन महिला वेटर स्वतःच सर्विसही करीत होती . आम्ही मुंबईतल्या सवयी प्रमाणे एकामागून एक ऑर्डर दिल्याने तिचा पार गोंधळ उडाला . दोन कूक व एक लेडी वेटर अशा इन मिन तीन जणांवर हॉटेल चालू होते. पण पदार्थांची चव चांगली असल्याने मनाचे  समाधान झाले.

पॅरिसची मुशाफिरी

आमची पॅरिसची ट्रिप आम्ही स्वतःच आखल्यामुळे ट्रॅव्हल कंपनीबरोबर प्रवास करताना  असतात  तशी बंधने नव्हती. तिसऱ्या दिवशी बाकीची मंडळी विश्रांती घ्यायचे ठरवितात आणि मी एकटाच भ्रमंती  करण्यास बाहेर पडतो. मंदारकडून सर्व माहिती घेऊन ठेवली असते  व जोडीला मोबाईल मधील मॅप असतोच. मंदारच्या घर जवळच ट्रामचे स्टेशन आहे . दर तीन मिनिटांनी ट्राम येत असतात. तेथील सर्वच स्टेशनवर gps द्वारे तुम्हाला ट्रेन येण्याचा अवधी कळतो . ९  ते १२ मे पॅरिसमध्ये सार्वजनिक सुट्टी होती . त्यामुळे ट्राम , बसमधे  बऱ्यापैकी गर्दी होती.

       

मी बसमधून तेथिल जगप्रसिद्ध ऑपेरा थिएटर जवळ उतरलो .ह्या थिएटरला अकादमी ऑफ ऑपेरा असेही म्हणतात. १८६१ साली ह्या ऑपेराची स्थापना झाली. तेथे प्रवेश करण्यासाठी ११ युरो तिकीट आहे .भारतीयांबरोबरच तेथे चिनी पर्यटकांची सुद्धा गर्दी होती . आतमध्ये प्रवेश करताच अंतर्गत सजावटींमधून ठायी ठायी कलात्मकतेचा अविष्कार पाहायला  मिळत होता . प्रेक्षकांसाठी तेथे ३ मजली दालने  आहेत. सुमारे २००० दर्शक बसू शकतील एवढी ह्या प्रेक्षागृहाची क्षमता आहे . मी एका दालनात प्रवेश केला तेव्हा आतमधील भव्यता बघून आश्चर्यच झाले. तेथील व्यासपीठावर एका जोडप्याचा  ballet नृत्याचा सराव चालू होता . थिएटर बघून बाहेर पडलो तेव्हा बाहेरच्या चौथऱ्यावर ८-१० जोडपी  ballet नृत्य करीत होती. संथ पार्श्व संगीतावर त्यांचे नजाकत भरे नृत्य बघून गम्मत वाटत होती  ऑपेरा थिएटरच्या दर्शनी भागात आपल्या एशियाटिक लायब्ररीची आठवण होईल अश्या पायऱ्या आहेत . त्या पायऱ्यांवर बसून तुम्ही सभोवतालचा परिसर न्याहाळू शकता . 

तेथेच एक सोनेरी रंगाने मढलेला जिवंत माणसाचा पुतळा उभा होता. येणाऱ्या जाणाऱ्या पर्यटकांना दचकवून सगळ्यांचे मनोरंजन करीत होता. त्याच्या झोळीत तुम्ही पैसे टाकलेत कि तुम्ही त्याच्या सोबत फोटोही काढू  शकत होतात . एक गायक गिटार घेऊन इंग्लिश गाणी गात सर्वांचे मनोरंजन करीत होता. अर्थार्जनासाठी येथील निवासी आपल्यातील कलागुणांचा असा खुबीने वापर करतात. त्यात त्यांना कुठलाही कमीपणा वाटत नाही.

येथे फिरताना तरतर्हेची लोक दिसतात . पॅरिस म्हणजे फॅशनची पंढरीच , त्यामुळे विविध तऱ्हेचे पेहेराव बघायला मिळतात . तेथील राहणीमान एकंदरीत आरामशीर आहे. दिवसाच्या कुठल्याही  प्रहरी कुणी आजी आजोबा वाइनचा निवांतपणे   आस्वाद घेत असतात तर कुणी आपल्या मित्रमैत्रिणीसमवेत थंडगार बिअर किंवा कॉफीचा आनंद घेत असतात. तेथील रेस्टॉरंट्स, कॅफेस मध्ये फूटपाथवर टेबले खुर्च्या टाकून बसण्याची व्यवस्था केलेली असते.

हो हो बस टूर

आमच्या पहिल्या दिवसाची सांगता झाली .प्रचंड वणवण झाल्याने शारीरिक आणि मानसिक थकवा जाणवत होता पण आयफेल काबीज केल्याचे समाधान वाटत होते. पाठ टेकताच झोपेने अमल सुरु केला. तेथे रात्र उशिरा होते पण दिवस लवकर सुरु होतो. पहाटे सहा वाजताच लक्ख   प्रकाश पडलेला असतो.

वातावरण आल्हादायक असल्याने सकाळी उठल्यावर ताजे तवाने वाटत होते . दुसऱ्या दिवशी आमची  पॅरिस दर्शनची टूर होती. आपल्याकडे जसे मुंबई दर्शनाच्या बसेस असतात तश्या तेथे होहो ( HOP ON HOP OFF ) बसेस असतात. ह्या बसचा पास काढल्यावर तुम्ही हवे तेथे उतरू चढू किंवा उतरू शकता. आमच्या बसचा पहिला मजला खुला होता . बसमधे चढतानाच ड्रायव्हरने BON JOUR म्हणून आमचे स्वागत केले . किंबहुना सर्वच बस प्रवाशांचे स्वागत तेथील ड्राइवर अशारितीने रोज करीत असतात . हे हि तेथील लोकांचे स्वभाव वैशिष्ट्य आहे. अनोळखी व्यक्ती जरी समोर आली तरी ते BON JOUR म्हणून शुभेच्छा देतात. आपल्याकडील बस ड्राइवर अश्या शुभेच्छा द्यायला लागला  तर दचकायलाच होईल.    

  

हो हो बस 

       आमचा पहिला थांबा नोट्रे दाम चर्चपाशी होता. १३४५ साली या कॅथेड्रलची स्थापना झाली. फ्रेंच गॉथिक स्टाईलने या कॅथेड्रलची बांधणी करण्यात आली आहे. टॉवरची ऊंची २२६ फूट आहे. आम्ही चर्चमध्ये प्रवेश केला तेव्हा तेथे धामिर्क विधी चालू होता.बिशप लोकांना उद्देशून प्रवचन करत होता. नंतर  एक पारंपरिक मिरवणूक निघाली. चर्च मधील भव्यता , रोषणाई, पौराणिक संदर्भ  असलेली शिल्पे , पाहून आमचे डोळे दिपले. नोट्रे डॅम  समोरच बेकरीच्या खाद्यपदार्थांचे स्टॉल लागलेले होते. 

तुमच्या समोरच तुम्हाला गरमागरम पिझ्झा, क्रोसाँट्स ,सँडविचेस बनवून दिले जात होते. आम्ही मस्तपैकी पिझ्झ्यावर ताव मारला तसेच  क्रोसाँट्सचा हि आस्वाद घेतला आणि पुढील प्रवासाला लागलो. हो हो बसमधून  पॅरिस बघताना जुन्या इंग्लिश चित्रपटातील दृश्ये बघितल्याचा भास होत होता. आधुनिकते बरोबर पुरातन वास्तू जपण्याचा फ्रेंच लोकांचा गुण वाखाणण्याजोगा आहे. वास्तुशास्त्रातील गॉथिक पद्धतीचा जन्म पॅरिस मध्येच झाला . बहुतांश इमारती ह्याच पद्धतीने बांधलेल्या दिसतात.

नोट्रे दाम चर्च

आमचा दुसरा  थांबा arc de triomphe पाशी होता. आपल्या गेट वे ऑफ इंडियाची आठवण करून देणारी हि वास्तू आहे. नेपोलियनचे सैनिक जे फ्रान्ससाठी लढून हुतात्मे झाले त्यांच्या स्मरणार्थ ह्या वास्तूची निर्मिती करण्यात आली आहे. एडवर्ड ब्रॅन्ड्ट ह्या शिल्पकाराला थेथे त्या योध्यांच्या स्मरणार्थ ज्योतीची  रचना करण्यास सांगण्यात आले. आणि ११ नोव्हेंबर १९२३ रोजी ती ज्योत पेटवण्यात आली, व आता पर्यंत ती अखंड तेवत आहे. arc de triomphe समोर एक मोठा सहा पदरी रस्ता आहे . रस्त्याच्या मधोमध उभे राहून तुम्ही फोटो काढू शकता, अशीही व्यवस्था करण्यात आली आहे.

arc de triomphe

     त्या शहरात पादचाऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते. तुम्हाला  रस्ता ओलांडायचा असल्यास मोटारी  थांबतात . झेब्रा क्रोसिंगवरून रस्ता ओलांडणे अनिवार्य आहे. ट्रॅफिक नियमांचे उल्लंघन केल्यास जबर दंडही होऊ शकतो. आपल्याकडील "चलता  है " वृत्ती चालत नाही.

हि सर्व स्थळे बघेपर्यंत दुपार टाळून गेली होती. संध्याकाळची ५-३० वाजताची आमची सीन नदीची  cruze सफर होती. हि नदी पॅरिसच्या अगदी मध्यातून वाहते . तिचा तो शांत प्रवाह पाहून "संथ वाहते कृष्णामाई " ह्या बाबूजींच्या गाण्याची आठवण होते. ह्या नदीचा प्रवाह नागमोडी आहे. एकदंरीत ३२ पूल ह्या नदीवर आहेत. क्रूझ मधून प्रवास करताना आपल्याला अमेरिकेच्या स्वातंत्र्य देवीच्या पुतळ्याची प्रतिकृती, अलेक्सान्डर  ब्रिज ह्यांचे दर्शन होते. .तासाभरात आमची टूर संपते . भुकेने कावळे ओरडायला लागलेले असतात . तेथून जवळच खाऊ गल्ली आहे. तेथे फलाफल नावाचा अत्यंत चटपटीत पदार्थ मिळतो. मैद्याच्या पोळी मध्ये सलाड्स, विविध प्रकारचे सौस. काबुली  चण्याची पेस्ट आणि कबाब  असे लपेटून दिले जातात. एक फलाफल खाल्ल्याने पोट भरते. कार्यक्रमांनी भरगच्च अश्या ह्या दिवसाची सांगता होते.

अलेक्झांडर ब्रीज 

सीन नदी 

चार्टर्ड फ्लाईट चा अनुभव

पण एक मजेशीर आश्चर्याचा   धक्का आम्हाला बसणार होता. साधारण ११ वाजता आम्ही विमानात प्रवेश केला.  विमानातील आमच्या अख्या कंपार्टमेंट मध्ये फक्त आम्ही अकरा जण होतो. त्यामुळे चार्टर्ड flight  मध्ये बसल्याचा अनुभव येत होता. फ्लाईट अटेंडट आमच्याच दिमतीला असल्याने मागू ती गोष्ट तत्परेने आंमच्या समोर येत होती . आमची चिल्ली पिल्ली आपल्या बाचे विमान असल्यासारखी पकडापकडी खेळत होती. त्यामुळे आमचा ९ तासाचा प्रवास सुखकर झाला.

पॅरिस एअरपोर्ट

आजी नातवंडांसह 

पण एक मजेशीर आश्चर्याचा   धक्का आम्हाला बसणार होता. साधारण ११ वाजता आम्ही विमानात प्रवेश केला.  विमानातील आमच्या अख्या कंपार्टमेंट मध्ये फक्त आम्ही अकरा जण होतो. त्यामुळे चार्टर्ड flight  मध्ये बसल्याचा अनुभव येत होता. फ्लाईट अटेंडट आमच्याच दिमतीला असल्याने मागू ती गोष्ट तत्परेने आंमच्या समोर येत होती . आमची चिल्ली पिल्ली आपल्या बाचे विमान असल्यासारखी पकडापकडी खेळत होती. त्यामुळे आमचा ९ तासाचा प्रवास सुखकर झाला.

        अखेर मजल दरमजल करीत रात्री आठ वाजता पॅरिसला पोहोचलो .एयरपोर्टला उतरता क्षणीच सुखद गारवा  जाणवू लागला. पॅरिसला रात्र खूप उशिरा होते .त्यामुळे तिकडे संध्याकाळचे आठ वाजले होते असेच म्हणावे लागेल. मंदारही एयरपोर्टला पोहोचत होता. तेथील एयरपोर्ट मेट्रो स्टेशनशी जोडले असल्याने मेट्रो स्टेशन जवळच होते. विमानात गर्दी कमी असल्याने आमचे ईमिग्रेशनचे सोपस्कारही लवकरच पूर्ण झाले.

यथावकाश  मंदार मधुरा भेटल्यावर त्यांच्या तर आनंदाला पारावरच राहिला नाही. भेटाभेटी झाल्यावर आम्ही तेथील  लोकल ट्रान्स्पोर्टचा पास काढला. तेथे मेट्रो, ट्रेन, बस ह्या सर्वांसाठी एकच पास चालतो. तेथिल  वाहतूक व्यवस्था वाखाणण्याजोगी आहे.वक्तशीरपणा तर कमालीचा अचंबित करणारा आहे.

रात्रीं दहा वाजता आम्ही आमच्या अपार्टमेन्टवर पोचलो. मधुराने तिच्या घरून छोले , दालफ्राय, जीरा राईस असे सुग्रास जेवण बनवून आणले होते. आणि आम्ही तयार पोळ्या बरोबर  नेल्या होत्या . सर्वाना प्रचंड भूक लागल्याने सर्वानी जेवणावर यथेच्छ ताव मारला. प्रवासाचं क्षीण सर्वानाच जाणवत होता . आयफेल टॉवरचा प्रवेश रात्री बारा वाजता बंद होतो. सर्व उरकेपर्यंत अकरा वाजले होते. मंदारने निर्वाणीचा  इशारा दिला. पॅरिसला जाऊन आयफेलचे  दर्शन न घेणे म्हणजे पंढरपूरला जाऊन विठू रायाचे दर्शन न घेण्यासारखे होते . अभि नही तो कभी नही ह्या न्यायला अनुसरून आम्ही घरून निघालो. आमची आयफेल बघण्याची इच्छा प्रबळ होती. हिंदी डायलॉग मारायचा झाला तर "पुरी कायनात हमे आयफेल दिखाने  में  जुट  गयी थी ."

बसही  वेळेवर  आली. अर्ध्यातासात आम्ही आयफेलजवळ पोचलो. गेटपाशी पोचेपर्यंत ११-४५ झाले होते . आम्ही  गार्ड कडे आशाळभूत नजरेने बघत होतो. त्याने प्रवेश बंद झाल्याचे सांगितले व दुसऱ्या गेटपाशी चौकशी करण्यास सांगितले. आमच्या आशा पल्लवित झाल्या.

मधुराने आमचे बुकिंग गार्डला दाखविले.  बुकिंगची वेळ तर कधीच टळून गेली होती. आम्ही देवाकडे प्रवेशासाठी याचना करीत होतो. अखेर त्याला पाझर फुटला व आम्हाला प्रवेश मिळाला. प्रवेशद्वारापाशीच  आम्हाला "अस्मान ठेंगणे होणे" ह्या म्हणीची प्रचिती आली. आयफेल टॉवर हा ३२४ मीटर उंचीचा महाकाय टॉवर आहे. १८८९ साली हा टॉवर  बांधला गेला. गुस्ताव आयफेल नावाच्या इंजिनीयरने ह्या टॉवरची संकल्पना मांडली . सुमारे ७३३० टन लोखंड व ६० टन रंग ह्या टॉवरच्या बांधकामासाठी वापरले गेले. टॉवरवर जाण्यासाठी एक अजस्त्र लिफ्ट आहे. आमचे बुकिंग समिट सेकशनचे होते, परंतु वेळ उलटून गेल्याने आम्हाला दुसऱ्या मजल्यावरच जाता आले.. मनात म्हंटले हे हि नसे थोडके. लिफ्टने आम्ही दुसऱ्या मजल्यावर पोहोचलो .  हा मजला ११५ मीटर वर आहे. तिथे पोचल्याक्षणीच थंडगार वारा अंगाला झोंबायला लागला. प्रचंड थंडी होती. हा मजला खुला असल्याने पॅरिसचे विहंगम द्रुष्य  दिसत होते. समोर अथांग पसरलेले क्षितिज, लाखो मिणमिणते दिवे , मुंगी एवढी दिसणारी माणसे , खेळण्यातल्या सारख्या दिसण्याऱ्या गाड्या, सगळंच विलक्षण....

हात थरथरत होते तरीही सेल्फीचा मोह आवरत नव्हता. हे सर्व डोळ्यात सामावून घेण्यासाठी आम्हाला फक्त १५-२० मिनिटाचा अवधी होता. त्या मजल्यावर एक दुर्बीण ठेवलेली होती. त्यातून दिसणारे  अवकाशातील तारे ओंजळीत भरून घ्यावेसे वाटत  होते. रात्री बारा वाजता दिव्यांच्या झगमगाटाने लखलखून गेलेला आयफेलही आम्हाला बघायला मिळाला .ती अथांगता डोळ्यात सामावून घेत असतानाच एका  महिला गार्डने आम्हाला नम्रपणे खाली जायची विनंती केली. पण अजून  समाधान झाले नव्हते . तिच्या विनंतीकडे  दुर्लक्ष करून आम्ही फिरत होतो. अखेर जड पावलांनी आम्ही त्या अद्भुत कलाकृतीचा  निरोप घेतला. पॅरिसमधील माणसे खडूस असतात असा लोकांनी आमचा  समज करून दिला होता पण आयफेलच्या निमित्ताने हा समज खोटा ठरला.

      आमच्या पहिल्या दिवसाची सांगता झाली .प्रचंड वणवण झाल्याने शारीरिक आणि मानसिक थकवा जाणवत होता पण आयफेल काबीज केल्याचे समाधान वाटत होते. पाठ टेकताच झोपेने अमल सुरु केला. तेथे रात्र उशिरा होते पण दिवस लवकर सुरु होतो. पहाटे सहा वाजताच लक्ख   प्रकाश पडलेला असतो.